Speurtocht naar het oorlogsverleden van mijn ouders

” Je vader en moeder waren bevriend in de 2e W.O.” vertelde mijn neef Lou in 2020.

Ikzelf vermoed via de tuinderijen.
Mijn vaders broer Gerrit (10 jaar ouder) moest voor zijn vader bij de tuinders langs in Hendrik Ido Ambacht met een kleine vrachtwagen. Op de veiling, maar ook achter hun huis aan de Ringdijk 4 te Zwijndrecht en in hun loods werden de veilingkisten opgeslagen. Heel vroeg in de morgen reed Gerrit dan (opa was bang om te rijden – misschien omdat hij zijn rijbewijs in 1 middag haalde..) dan de kisten naar Rotterdam.

In de 2e W.O. zat Gerrit echter in het verzet bij de Stoottroepen in de Biesbosch.
“Hij moest bv Engelse hoge pieten naar Brabant brengen” vertelde zijn zoon Lou mij in 2020.
Mijn vader Arie, erg jong , zal toen veel gereden hebben en kwam vast ook bij de tuinders in Rijsoord , waaronder een oom van mijn moeder Sjanie….Gerrit Wilschut.

Mijn vader ging najaar 1944 ook bij de Stoottroepen en hier zie je hem in een echt uniform die zij pas na het beëindigen van de 2e W.O. kregen.
Op zijn mouw heb ik Stoot(troepen) in oranje geborduurd ipv zwart…ik ben nl trots op wat hij als 18 jarige heeft gedaan in het verzet…vandaar ook de oranje strepen in zijn gezicht.

Ook ben ik trots op zijn dappere broer Gerrit, die kanode in de Strooppot, die achter hun huis aan de Ringdijk 4 te Zwijndrecht lag, waar zij ook zwommen.
Zo zette Gerrit later deze talenten in bij gevaarlijke overtochten via de Biesbosch.

Deze mooie foto in uniform van de Stoottroepen en mijn moeder in het kant, noem ik ” De verlovingsfoto van mijn ouders”
Ik denk genomen Juli 1945 …want in Augustus 1945 kwam hij als oorlogsvrijwilliger in het 7e Bataljon Regiment Stoottroepen onder Luitenant kolonel J.W.R. Brueren te dienen. Op een foto van mijn moeder op de fiets stond op de achterkant ” voor mijn verloofde”. Die zal opgestuurd zijn…

De Biesbosch Crossings….indrukwekkend toen ik dat zag op grote kaarten bij een tentoonstelling in Sliedrecht …en dan inzoom op Strooppot Zwijndrecht….en denk aan de kano van oom Gerrit…

Ik ging dit voorjaar een paar keer naar de plek waar hun huis aan de Ringdijk 4 te Zwijndrecht stond ( net voor Hendrik-Ido-Ambacht). Ik liep even naar het hek om een foto te maken van het water….Om dan ook een kano te zien liggen op de kant…

Door foto’s over de crossroutes door de Biesbosch bij een tentoonstelling te Sliedrecht kreeg ik een impressie van dit risicovolle verzetswerk.
foto’s zijn bv te vinden op tracesofwar.nl
Of een informatiebord ” De rol” bij Historische vereniging Sliedrecht.

Door een foto van beelden uit de film uit 1949 waarin de crossing werd nagespeeld heb ik een kano in donker Biesbosch uitgebeeld.

Mijn moeder, hier 19 jaar in juli 1945, heb ik in haar gezicht en kleding , naast rode blos -verliefd- officiele foto- ook paarse accenten gegeven.
Haar oudste broer Johannes (Aart) was nl op 4 maart 1945 gefusilleerd.
Hij was wachtmeester van de marechaussee te Wervershoof in Noord-Holland ( West Friesland)

” Cora weet jij waarom 1 van mijn namen Johannes is?”, vroeg mijn broer ’n paar jaar geleden.
” Ja, dat is de oudste broer van ma, die is gefusilleerd in de 2e W.O.”
Nu in 2025 ging ik verder op zoek naar meer informatie.

Johannes trouwde in september 1943 met Neesje Kramer en hun zoon Aart Nanne werd geboren in Juli 1944. Daarvoor woonde Johannes kort in Andijk. Waar een Gereformeerde Gemeente was ( zijn kerk in Ridderkerk was ook Geref. Gem. heb ik sinds kort ontdekt ) gesitueerd in een voormalige landbouwschuur sinds 1932, ivm de afstand naar de Geref.Gem te Enkhuizen.

Omdat op andere officiele sites vermeld stond: Gereformeerd….had ik al de grote moderne kerk te Andijk geborduurd…..Die liet ik nu mooi staan en bracht in beide gebouwen geel licht aan in de ramen. Veel Andijkers zaten nl in het verzet! (waar ook tientallen jaren niet over gesproken of geschreven werd)

Andijk-ansichtkaart -kerk
Gereformeerde Kerk en Pastorie
Uit de Historie Gereformeerde kerk Andijk 180 jaar ( 2016)

Op de steen bij de Erebegraafplaats Bloemendaal te Overveen staat
“Hij streed voor zijn vaderland. En stierf voor zijn Christus” 27 maart 1918 – 8 maart 1945.

Rozenoord was een voormalige rozenkwekerij tot 1941.
Daarna een begraafplaats. Het werd aan het eind van de 2e W.O. gebruikt als fusilladeplaats.

In 2014 werd het monument ” Fusillade Rozenoord” onthuld:
106 lege stoelen op betonnen sokkels met namen en data’s.
Op de website www.monument-rozenoord.nl vond ik een plattegrondfoto met de lege stoel op de onderste rij van Lodder, Johannes met foto in marechaussee uniform.

In Wervershoof waar meerdere verzetsstrijders woonden en opgepakt zijn en omgekomen is een oorlogsmonument opgericht met hun namen. Met een vrouwenfiguur met een palmtak en een brandende lamp in haar handen.

Oorlogsmonument op het Raadhuisplein in Wervershoof is ontworpen door kunstenaar Cephas S. Stauthamer.
( foto publiek domein)

Johannes was marechaussee te Wervershoof sinds september 1944.
Zijn Verzetsactiviteiten:
Lid van de OD -Ordedienst, een landelijke illegale organisatie, voor een deel ontstaan in militaire kringen.
Lid van de LO -(mei 1944) Landelijke organisatie voor hulp aan onderduikers. Deze stond o.l.v. zijn buurman Langedijk te Wervershoof.
“In marechaussee uniform vervoerde Lodder bonkaarten, persoonsbewijzen en in spertijd, als niemand op straat mocht komen onderduikers”

Het plaatselijke illegale blad ” De Nieuwspomp” (bekend onder naam Pijpje Drop- de strip in het blad) werd bij hem thuis samengesteld en getikt.

Bij de oprichting van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) in Wervershoof werd hij de leider van het strijdend gedeelte. Hij gaf thuis en op weilanden theoretisch en praktische wapeninstructie aan andere BS’ers.
“Hij leefde voor zijn jongens en wekte hun enthousiasme voor de zaak van God en vaderland. Zijn jongens hielden van hem en hadden alles voor hem over om zijn eerlijk en spontaan karakter, zijn geestdrift en kameraadschap” ( De Zwerver 1947- Wij herdenken gevallenen van Wervershoof)

Terwijl de Molen “De Hoop” met de stand van de wieken in de 2e W.O. hielp met codes voor het verzet…kwam er toch door verraad een inval door de Grune Polizei op 25-1-1944 en werd een groot deel van het verzet in Wervershoof opgepakt.
Ook de onderduiker Guus Eijfinger die toen ondergedoken was bij de fam. Lodder werd opgepakt en kon zijn sprong in de sloot achter het huis …niet helpen.

Ik gebruikte een tekening uit een verzetsblad “om onder te duiken”. Met de slogan ” Meld je niet! Laat je niet pakken, voor den donder! Wees een vent en duik onder!!”

Na hun arrestatie en opsluiting te Medemblik, werden zij op 8-3-1945 gefusilleerd als represaille voor de – overigens onbedoelde- aanslag op de Hohere SS-und Polizeifuhrer in Nederland, Reuter met andere mannen (totaal 51 mannen) te Amsteldijk.

Mijn fietsende moeder – er waren een paar foto’s van mijn fietsende moeder in het familiealbum.
Een zus van haar heeft mij in het verre verleden verteld dat mijn moeder in Wervershoof verzetstrijders heeft ontmoet toen zij haar schoonzus Nies hielp met baby At (Aart Nanne).
Ik denk… toen haar broer nog leefde…..
Omdat Nies vader een rijwielzaak had….en haar tuindersfamilie contacten ivm vervoer….
Zou het zo gegaan zijn??

Ik gebruikte de contouren van een overichtskaart West-Friesland Oost gevonden op leideraadlc.noord-holland.nl

Zijn Bataljon vertrok met de Alcantara op 12-10-1945.

De bevelhebber van de South East Asia Command (SEAC) admiraal Mountbatten had een landingsverbod ingesteld vanaf 2 november 1945, waardoor er uitgeweken moest naar Malakka. Daar kregen ze een jungle training.
Op Malakka werd zijn Bataljon ingedeeld bij de T-Brigade.

Februari 1946 weer uit deze T-Brigade glicht en vertrokken zij als 1e Nederlandse eenheid naar Indie. Ze landden op 10-2-1946 bij Muntok op Bangka.

Tinmijnen
Foto Tingroeve Mijn 3B te Pangkalpinang te Banka 1920
bron Rijksmuseum
Publiek domein. Fotograaf onbekend
Tinwinning: willemsmithistorie.nl

Ondanks de hevige tegenstand o.a. bij Petaling werd Pangkalpinang uiteindelijk bezet. Na de bezetting van Koba en Taboali werd Bangka verder gezuiverd.

Foto landkaart ” The camps of Palembang”
van website
www.muntokpeacemuseum.org

Op 3-7-1946 werd het bataljon verplaatst naar Batavia en ingezet voor wachtdiensten en konvooibegeleiding. ook werden er stoters van het bataljon ingezet bij een transport van Japanse krijgsgevangenen naar Nieuw Guinea en een transport van Chinese arbeiders naar Hongkong.

Op 5-11-1946 werd het bataljon ingedeeld bij de Y-Brigade te Palembang (Zuid-Sumatra) Deze plaats was gedeeltelijk in handen van de TNI (Indonesische leger opgericht op 5-10-1945) Stroef lopende onderhandelingen over de demarcatielijn deden de spanningen oplopen.
Op oudejaarsavond 1946 begon de slag om Palembang (” Operatie Continentenpplan”). Na zware gevechten werd er op 5-1-1947 een wapenstilstand afgekondigd en de demarcatielijn vastgesteld. Het bataljon werd na de actie brigadereserve.

Tijdens de 1e Politionele actie op 21-7-1947 trok het bataljon op naar Praboemoelih en het olieveld bij Tjalangdimar (operatie Limburg). Na een vertraging van 7 uur vanwege hevige oliebranden, aangestoken door de TNI , werd Praboemoelih op 22-7-1947 bereikt. Hierna werd de convooiweg van Praboemoelih naar Moearaenim veilig gesteld (operatie Eindhoven). Op 2-8-1947 vond er een tegenaanval van de TNI plaats die met succes werd afgeslagen.

Palembang: door toedoen van de TNI [Tentara Nasional Indonesia] werden vier boorputten op de olievelden van Pendopo een dankbare prooi voor het vuur. De schade bleef belangrijk beneden de raming toen bleek dat de branden zich aan de rand van het terrein bevonden. Een van de brandende boorputten

Foto: Nationaal Archief
Publiek Domein Fotograaf onbekend. nr.toegang 2.24.04.03
Bestanddelen. 11755
Fotocollectie Dienst voor Legercontacten Indonesië
Datum: 1947-07-28

Na de actie werd het bataljon belast met het beveiligen van het gebied rond Praboemoelih. Ook begeleidde het vanuit Karangedah, overeenkomstig het “Renville-accoord”, de evacuatie van de TNI van Nederlands naar Republikeins gebied.

Op 23-3-1948 werd het bataljon afgelost en vertrok het naar Batavia om vandaar uit te repatriëren. ( Officiele gegevens 7(111)RS – 7e Bataljon Stoottroepen)

De Luitenant kolonel J.W.R. Brueren van het 7e Bataljon in het getuigschrift over mijn vader
” Ingedeeld in de Staf-compagnie als chauffeur heeft hij ’n groot aandeel gehad in de voorziening van de verspreid liggende of oprukkende troepen. Hij heeft zich van zijn taak zeer behoorlijk gekweten, was een uitstekend chauffeur en zorgde goed voor zijn materiaal”
” Gedurende enkele maanden van betrekkelijke rust werd de opleiding tot chauffeur ter hand genomen en hierbij toonde Lagendijk zich wederom een zeer verdienstelijke kracht door een aantal militairen de rijkunst te leren. Hij slaagde ook hierin zeer goed”

Ik vond bij de beeldbank defensie de “jeep met mijn vader als chauffeur met naast hem Commandant majoor Knaapen ( sneuvelde 25-10-1947 ; bij vijandelijkheden rond Prabumulih) en op de achterbank kapitein legeraalmoezenier Allard ( Gedood terwijl hij op weg was in een militaire vrachtwagen om de mis te gaan bedienen 20-10-1947 Prabumulih)

Foto:Objectnr. 2002-286-9
1946-1947
Allard, L.A.T; Knaapen, F.J.G.M
Commandant van de 4e Compagnie 7e Bataljon Majoor F.J.G.M. Knaapen en Kapitein-legeraalmoezenier L.A.T. Allard (achterin) in een Willys Jeep
Collectie Stoottroepen Museum

Een foto van een bataljon die een kali doorwaden tijdens de 1e Politionele actie 21-7-1947 gebruikte ik deels.

Foto waar Kol.Lt. Brueren zijn mannen toespreekt. Zijn bijnaam ontdekte ik was ” Tijger” en Sumatra was bekend om zijn Sumatraanse tijgers, koning van de jungle. Het liefst in de buurt van water, moeras verblijvend…

Fotocollectie Dienst voor Legercontacten Indonesië van www.nationaalarchief.nl
Fotograaf Bosman, …DLC
Publiek Domein
Datum 1947-10-17
” Overste J.W.R. Brueren de ” Tijger” ( Commandant 7 ( 111 ) Bataljon Stoottroepen. In de truck zit de leider van de Amerikaanse Missie…

De bijnamen voor het 7e Bataljon : Tin en olie….Op het eiland Bangka waren de Tinmijnen. Op Zuid- Sumatra waren de olie en steenkoolmijnen. het olieveld bij Tjalangdimar ( operatie Limburg) was aangestoken door de TNI.
De andere gevaarlijke situaties konden de verborgen mijnenvelden en beschietingen vanuit de junglebomen zijn.

Gelukkig had pa’s verloofde hem regelmatig geschreven en foto’s opgestuurd.
Hij had veel gemist en zij was met feestelijkheden “alleen” geweest..
Haar jongere zusje al getrouwd! Haar jongste broertje al verloofd!
Bij haar zus Gre en zwager Jan was een tweede zoon geboren…

En hoe was het met de wederopbouw…zouden ze al snel kunnen trouwen en een eigen huisje vinden….dat zat er waarschijnlijk niet in.
Op de open zolder dan gaan ” wonen” bij pa en ma Lagendijk? Maar zou Sjanie daar wel voor voelen..

Het zou wel heel vertrouwd zijn op de Ringdijk in Zwijndrecht..de smalle vrachtwagen, de grote schuur , de veilingkisten, de boomgaard….
Wat had hij in Indie de opgestuurde foto’s gekoesterd…

Zijn sterke vader en kwetsbare moeder weer in de armen kunnen sluiten…..misschien zou ma weer snel thuis kunnen wonen, haar breinaalden weer oppakken….hij kon wel een paar nieuwe sokken gebruiken…

van Helden bij vertrek en aankomst naar jullie zijn “Moordenaars”….????

Bauke Geersing vertelt in 2023
“Moralistische geschiedschrijving

In Nederland ontstaat vanaf eind jaren zestig een ontwikkeling in de historiografie, media en politiek die de periode van de dekolonisatie eenzijdig en vooringenomen in termen van beweerd extreem en excessief geweld van Nederlandse kant beschrijft. De veroorzakers van het geweld worden daarin als onafhankelijke vrijheidsstrijders en slachtoffers verbeeld. De Nederlandse bestrijders van dat geweld worden als daders weggezet. De geschiedenis op zijn kop. Ideologisch moralisme is de drijfveer.

Het typeert Nederlandse media die tot op de dag van vandaag niet evenwichtig kunnen omgaan met geweld waarbij Nederlandse militairen zijn betrokken. Met de moralistische bril op willen historici, media en politici van Nederland een moreel gidsland maken.

Geweldsexplosie: Bersiap

Op 17 augustus 1945 begon de rebellie tegen de besluiten van de Geallieerden. Soekarno las een korte proclamatietekst voor, riep de onafhankelijkheid van Indonesië uit, onder druk van hoge Japanse officieren en van door de Japanners geïndoctrineerde en militair getrainde radicale jongeren. Dat was het begin van een gewelddadige revolutie die gepaard ging met wreedheden, terreur, onderdrukking en moorden die ook werden gepleegd op de bevolking, het vernielen van de eigen infrastructuur, wegen, bruggen, spoorlijnen, huizen, kampongs, de tactiek van de verschroeide aarde, onafhankelijkheid door strijd en de koloniale onderdrukker met geweld verjagen.

Deze extreme geweldsexplosie, de Bersiap, begon in oktober 1945 op Java en Sumatra, en had duizenden, volgens sommige bronnen zelfs tienduizenden doden tot gevolg. Allemaal onschuldige burgers van ‘verkeerde’ huidskleur met ‘verkeerde’ standpunten.

Inzet 200.000 Nederlandse militairen

Een reactie op dit extreme geweld bleef niet uit. De Britten slaagden er niet in de orde en rust te herstellen. De Nederlandse militairen werden pas vanaf maart 1946 toegelaten. Toen begon de opbouw van een krijgsmacht waarbij circa 200.000 militairen betrokken waren. De grootste militaire operatie uit onze geschiedenis. Het doel was de rust, orde en het normale economische leven herstellen en de dekolonisatie ordelijk tot een politiek akkoord te brengen. Nederland zocht een weg in dit dekolonisatieproces in een extreem gewelddadige context, gecreëerd door de radicale en wrede revolutionaire beweging onder leiding van ‘Java’, die de rol van Nederland als kolonisator wilde overnemen.

De Nederlandse militairen waren gedwongen op een rijdende trein te springen om een eind te maken aan deze extreme geweldssituatie. Er waren nationalistische leiders die deze geweldsorgie aanmoedigden; de groep Soekarno/Hatta had niet de controle over de gebeurtenissen. Er ontwikkelde zich een proces van strijd, onderhandelen, strijd dat uiteindelijk op 27 december 1949 leidde tot de overdracht van de soevereiniteit van Nederland over Nederlands-Indië aan de Verenigde Staten van Indonesië, een republiek bestaande uit een federatie van onafhankelijke deelstaten”
( Bauke Geersing 2023)

Ik ontdek ook na de zommer 2025 dit boek

Het pijnlijke afscheid van de Indische Archipel ( 2023)

“Onlangs verscheen Het pijnlijke afscheid van de Indische Archipel. Deze artikelbundel wil een objectief beeld geven van de dekolonisatie van Nederlands-Indië in de periode 1945 – 1950.
Een tegengeluid tegen het officiële dekolonisatieonderzoek (2022) dat een politieke afrekening was op grond van een antikoloniale ideologie.
Te lang hebben historici en mainstream media – daarin gesteund door de regering – Nederland eenzijdig geframed als extreem gewelddadige onderdrukker. Redacteur Bauke Geersing ”

Dat eenzijdige beoordelen ( al zovele jaren) heb ik uitgebeeld in een zwart boekje met gouden bladen .
En weer een kruis met zwarte wolken met het jaartal 2022 erboven. Het jaartal van het Dekolonisatieonderzork met financiering van 4 Miljoen.

En het boek Pijnlijk afscheid van de Archipel. Trauma-Discussie- Eerherstel heb ik zo uitgebeeld’

Een aantal citaten uit een interview met Redacteur Bauke Geersing
Dit was de bedoeling van het Dekolonisatieonderzoek:
“In een brief van 2 december 2016 maakt het kabinet echter duidelijk dat het een breed, omvattend, vanuit de internationale historische context, objectief onderzoek moet worden waarin het geweld niet centraal mag staan. Uitdrukkelijk wordt gesteld dat de humanitaire acties van de Nederlandse militairen onderdeel van het onderzoek moeten zijn.”

“Maar wat blijkt? In de eerste publieksbijeenkomst, waarin de voortgang van het onderzoek wordt toegelicht, zegt onderzoeksleider Van Vree, NIOD, dat de onderzoekers zijn geselecteerd op hun hedendaagse anti-kolonialistische overtuiging. Hij zegt ook dat de focus van het onderzoek het beweerde excessieve geweld van de Nederlandse militairen is.”
Moralistische geschiedschrijving

In Nederland ontstaat vanaf eind jaren zestig een ontwikkeling in de historiografie, media en politiek die de periode van de dekolonisatie eenzijdig en vooringenomen in termen van beweerd extreem en excessief geweld van Nederlandse kant beschrijft. De veroorzakers van het geweld worden daarin als onafhankelijke vrijheidsstrijders en slachtoffers verbeeld. De Nederlandse bestrijders van dat geweld worden als daders weggezet. De geschiedenis op zijn kop. Ideologisch moralisme is de drijfveer.

Het typeert Nederlandse media die tot op de dag van vandaag niet evenwichtig kunnen omgaan met geweld waarbij Nederlandse militairen zijn betrokken. Met de moralistische bril op willen historici, media en politici van Nederland een moreel gidsland maken.

Objectief

Wij bieden met Het pijnlijke afscheid van de Indische Archipel een objectieve beschrijving op hoofdlijnen van de geschiedenis, van de historische context met de belangrijkste aspecten, duidelijke op historische, militaire en juridische expertise gebaseerde analyses en beschrijven acties van de krijgsmacht die ook in het dekolonisatieonderzoek staan. In een aantal gevallen leiden de analyses in dit boek tot keiharde ontkenning van conclusies uit het dekolonisatieonderzoek”
Bauke Geersing

Ik ben blij met dit boek….ik heb nog een hoop te lezen.